1. Mimari Ruhsat Nedir?

Yapı Ruhsatı (İnşaat İzni), bir arsa üzerinde 3194 sayılı İmar Kanunu ve ilgili yönetmeliklere uygun olarak inşaat faaliyetine başlanabilmesi için belediye veya ilgili idarece verilen resmi izin belgesidir.

Hukuki Dayanak: İmar Kanunu Madde 21'e göre; bu kanunun kapsamına giren bütün yapılar için belediye veya valiliklerden yapı ruhsatiyesi alınması mecburidir. Ruhsatsız başlanan yapılar "kaçak yapı" statüsündedir ve yıkım kararı ile para cezası uygulanır.

Ruhsat Sürecinin Genel Yapısı

  1. Planlama: İmar durumu alma ve proje hazırlığı.
  2. Onay: Projelerin belediye fen işleri ve yapı denetim tarafından onayı.
  3. Ruhsat: Harçların ödenmesi ve belgenin imzalanması.
  4. İnşaat: Temel vizesi, kat vizeleri ve kaba inşaat.
  5. İskan: Yapının projeye uygun bittiğinin tescili.

2. Gerekli Çizimler ve Belgeler

Mimari proje dosyası, sadece kat planlarından ibaret değildir. Ruhsat alabilmek için aşağıdaki çizim setinin eksiksiz sunulması gerekir:

  • Vaziyet Planı: Binanın arsa içindeki konumu, kuzey yönü, komşu mesafeleri.
  • Kat Planları: Bodrum, zemin ve normal katların tefrişli çizimi.
  • Çatı Planı: Su giderleri, eğim yönleri, bacalar.
  • Kesitler: En az iki adet, binanın düşeydeki tüm ölçülerini gösteren kesit (Merdivenden geçen).
  • Görünüşler: Yapının 4 cephesinin dıştan görünümü.
  • Sistem Detayları: Isı yalıtım katmanları, çatı detayı, temel detayı.

3. Emsal (KAKS) ve TAKS Hesaplamaları

İnşaat hakkını belirleyen en önemli iki kavram TAKS ve KAKS'tır.

Emsal (KAKS) Nedir?

Kat Alanı Kat Sayısı (KAKS), diğer adıyla Emsal, arsa üzerine yapılabilecek toplam kapalı inşaat alanını belirleyen katsayıdır.

Örnek Hesaplama

Örnek Proje Senaryosu

Arsa Alanı: 1.000 m²
Verilen Emsal (KAKS): 1.50
Verilen TAKS (Taban Alanı): 0.30

Maksimum Taban Oturumu (1000 x 0.30): 300 m²
Maksimum Toplam İnşaat (1000 x 1.50): 1.500 m² (Emsale Dahil Alan)
*Not: Yangın merdivenleri, sığınaklar, otoparklar vb. alanlar yönetmeliğe göre bu hesaba dahil edilmeyebilir (Emsal Harici Alanlar). Bu sayede toplam brüt inşaat alanı 1.500 m²'nin üzerine çıkabilir.

Proje Büyüklüğüne Göre Ek Unsurlar

Proje alanı büyüdükçe yönetmelik bazı ek zorunluluklar getirir:

  • Otopark: Her daire için en az 1 otopark yeri zorunluluğu (Otopark Yönetmeliği).
  • Sığınak: Belirli m² üzerindeki yapılarda sığınak zorunludur.
  • Peyzaj: Parselin en az %10'u geçirimsiz olmayan (toprak/çim) yeşil alan olarak ayrılmalıdır.
  • Su Deposu: Daire sayısına göre hesaplanan su deposu.

4. Mimari Çizim Standartları

Teknik resim kurallarına uyulmayan projeler belediye veya yapı denetim tarafından reddedilir.

Ölçekler

  • 1/500 veya 1/200: Vaziyet planları için kullanılır.
  • 1/50: Uygulama projeleri (Kat planları, kesitler) için standarttır.
  • 1/20 veya 1/10: Nokta detayları (sistem detayı, merdiven detayı) için kullanılır.

Çizgi Kalınlıkları ve Semboller

Kesilen yüzeyler (duvarlar, kolonlar) her zaman daha kalın (0.5 - 0.7mm) çizilirken, görünüşe giren elemanlar (tefriş, pencere denizliği) ince (0.1 - 0.2mm) çizilmelidir. Kolon içleri mutlaka taranmalıdır (Solid veya beton taraması).

5. Plan ve Detay Aşamaları

Temel ve Zemin Planları

Binanın toprağa oturduğu anı gösterir. Ampatmanlar, su yalıtımı, drenaj kanalları ve temel kirişleri bu planda işlenir.

Çatı Planı

Yağmur suyunun tahliyesi için eğimlerin (%33) gösterildiği, asansör kulesi ve baca çıkışlarının işaretlendiği plandır.

Detay Çizimleri

Uygulama sahasında ustanın hatasız imalat yapabilmesi için kritik noktalar detaylandırılır:
- Isı köprüsü oluşmaması için kolon-kiriş mantolama detayı.
- Çatı deresi su yalıtım detayı.
- Pencere-Duvar birleşim detayı.

6. Yönetmelikler ve Kaynaklar

Projelerinizi hazırlarken başvurmanız gereken güncel resmi kaynaklar:

3194 Sayılı İmar Kanunu Planlı Alanlar İmar Yönetmeliği Binaların Yangından Korunması Hakkında Yönetmelik Otopark Yönetmeliği